Badania wstępne i okresowe w medycynie pracy mają na celu ocenę stanu zdrowia pracownika w kontekście wymagań danego stanowiska pracy. Są one obowiązkowe dla wszystkich pracowników przed podjęciem zatrudnienia oraz w trakcie pracy, w zależności od rodzaju wykonywanych obowiązków i narażeń na czynniki szkodliwe. Celem tych badań jest sprawdzenie, czy dana osoba jest zdolna do wykonywania swoich obowiązków bez ryzyka dla siebie i innych.

Badanie do celów sanitarno-epidemiologicznych, popularnie nazywane "książeczką sanepidowską", jest obowiązkowe dla osób, które pracują w branżach związanych z żywnością, opieką zdrowotną, czy innymi obszarami, gdzie istnieje ryzyko przenoszenia chorób zakaźnych. Badanie to ma na celu sprawdzenie, czy dana osoba nie jest nosicielem chorób zakaźnych, które mogą być niebezpieczne dla innych.
 
Aby przeprowadzić badania, niezbędne jest podpisanie umowy między placówką a pracodawcą. Termin badania pracownika umawia pracodawca.